ISO 22000: 2005 Bộ tiêu chuẩn quản lý an toàn thực phẩm

Tháng 9/2005, tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (ISO) đã ban hành tiêu chuẩn ISO 22000:2005. Tiêu chuẩn này đưa ra các quy định đối với một hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (QLATTP), khi mà một tổ chức trong chuỗi thực phẩm cần biểu thị khả năng của mình trong việc kiểm soát các mối nguy về ATTP nhằm đảm bảo thực phẩm của mình an toàn đối với người sử dụng. Tiêu chuẩn này có thể áp dụng cho mọi tổ chức bất kể quy mô, miễn là có tham gia vào bất cứ quá trình nào trong chuỗi thực phẩm và mong muốn thực hiện hệ thống nhằm đảm bảo cung cấp sản phẩm an toàn.
Khi Việt Nam trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Việt Nam phải tham gia hai hiệp định cơ bản có tác động lớn đến vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) là Hiệp định vệ sinh thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS) và Hiệp định về rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT).
Hiện nay, ngoài việc áp dụng Tiêu chuẩn HACCP (Phòng ngừa và kiểm soát các mối nguy liên quan đến chuỗi cung cấp thực phẩm) có ý nghĩa bắt buộc đối với các doanh nghiệp Việt Nam trong ngành công nghiệp thực phẩm, một tiêu chuẩn nữa không kém phần quan trọng là bộ tiêu chuẩn ISO 22000 về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm. Đây là những thách thức lớn trong vấn đề quản lý và thực hiện VSATTP.
Tháng 9/2005, tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (ISO) đã ban hành tiêu chuẩn ISO 22000:2005. Tiêu chuẩn này đưa ra các quy định đối với một hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (QLATTP), khi mà một tổ chức trong chuỗi thực phẩm cần biểu thị khả năng của mình trong việc kiểm soát các mối nguy về ATTP nhằm đảm bảo thực phẩm của mình an toàn đối với người sử dụng. Tiêu chuẩn này có thể áp dụng cho mọi tổ chức bất kể quy mô, miễn là có tham gia vào bất cứ quá trình nào trong chuỗi thực phẩm và mong muốn thực hiện hệ thống nhằm đảm bảo cung cấp sản phẩm an toàn.
Tiêu chuẩn ISO 22000:2005 có thể giúp cho các tổ chức:
- Lập kế hoạch thực hiện, duy trì và cấp nhật hệ thống QLATTP nhằm tạo ra các sản phẩm phù hợp với dự định sử dụng và an toàn cho người sử dụng;
- Biểu thị sự phù hợp với yêu cầu về ATTP;
- Đánh giá các yêu cầu cầu của khách hàng và biểu thị sự phù hợp với những yêu cầu đã được thoả thuận của khách hàng liên quan đến ATTP nhằm nâng cao sự thoả mãn của khách hàng;
- Thông tin hiệu quả các vấn đề về ATTP đến nhà cung cấp, khách hàng và các bên liên quan trong chuỗi thực phẩm;
- Đảm bảo tổ chức phù hợp với chính sách về ATTP đã công bố;
- Biểu thị sự phù hợp đó đến các bên liên quan;
- Đánh giá, chứng nhận sự phù hợp của hệ thống QLATTP bởi một tổ chức bên ngoài, hoặc có thể tự đánh giá và tự công bố sự phù hợp với tiêu chuẩn ISO 22000:2005.
Tiêu chuẩn ISO 22000:2005 được thiết kế cho mọi loại hình tổ chức trong chuỗi thực hiện xây dựng và áp dụng hệ thống QLATTP, bao gồm: nhà sản xuất nguyên liệu cho đầu vào; nhà sản xuất sơ cấp, chế biến thức ăn; các hoạt động vận chuyển, lưu kho và nhà thầu; các cơ sở bán lẻ cùng các tổ chức liên quan như nhà sản xuất thiết bị, nguyên liệu đóng hộp, chất tảy rửa, phụ gia và các chất thành phẩm.
Tiêu chuẩn ISO 22000:2005 gồm 3 phần: các yêu cầu về sản xuất tốt (GMP) và quy phạm vệ sinh tốt (SSOP), các nguyên tắc HACCP và các yêu cầu cho hệ thống quản lý. Tiêu chuẩn này không đưa ra chi tiết các yêu cầu về kỹ thuật, thực hành sản xuất tốt vài không thể đưa ra một cách đầy đủ các yêu cầu khác nhau. Bởi vậy, tiêu chuẩn ISO 22000:2005 yêu cầu phải thực hiện sản xuất tốt và mong muốn tổ chức xác định ra các yêu cầu phù hợp với điều kiện sản xuất của mình.
Cấu trúc Tiêu chuẩn ISO 22000:2005 cũng giống như ISO 9001 và ISO 14001 nên tổ chức có thể xây dựng một hệ thống quản tích hợp.
Tiêu chuẩn ISO 22000:2005 là tiêu chuẩn đầu tiên trong bộ tiêu chuẩn về QLATTP gồm có các tài liệu như:
- ISO/TS 22004, hệ thống QLATTP hướng dẫn áp dụng ISO 22000:2005 hỗ trợ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ;
- ISO/TS 22004, hệ thống QLATTP hướng dẫn cho việc công nhận các tổ chức chứng nhận ISO 22000:2005 và đánh giá việc tuân thủ các yêu cầu của tiêu chuẩn;
- ISO/TS 22004 truy tìm nguồn gốc trong chuỗi thực phẩm - các nguyên lý cơ bản và hướng dẫn cho việc thiết kế và phát triển hệ thống.
Áp dụng hệ thống QLATTP theo ISO 22000:2005 là một trong những tiền đề quan trọng cho các tổ chức doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất chế biến thực phẩm, là điều kiện và biện pháp cần thiết đảm bảo thực phẩm không gây hại cho sức khoẻ và tính mạng con người. Ngoài ra, ISO 22000:2005 còn giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín về chất lượng sản phẩm, tăng khả năng cạnh trânh, khảng định và quảng bá thương hiệu, mở rộng thị phần và có cơ hội cao trong các hợp đồng cung cấp thực phẩm.