Tìm cơ chế kiểm soát chất lượng và độ an toàn đối với hàng hóa, khuyến khích việc tự nguyện áp dụng tiêu chuẩn chất lượng, tăng cường trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng là những vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm trong phiên thảo luận chiều ngày 25/10 về dự Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Hầu hết các đại biểu đều nhất trí cao về sự cần thiết ban hành Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa nhất là khi những vụ việc vi phạm về chất lượng hàng hoá, sản phẩm diễn ra ngày càng nhiều và nhiều vụ vi phạm gặp vướng mắc, khó khăn trong xử lý như vụ xăng pha aceton, sữa bột ghi sai nhãn, một số công trình xây dựng thời gian vừa qua… Tuy nhiên, cũng có không ít ý kiến bày tỏ e ngại về tính khả thi của luật nếu không có được sự phù hợp thực tiễn trong những quy định về tiêu chí xác định hàng hoá liên quan tới lợi ích quốc gia, quy định về kinh phí, trách nhiệm lấy mẫu, xử lý, bảo quản mẫu thử nghiệm.

Bên cạnh đó, nhiều đại biểu phân tích về sự cạnh tranh quyết liệt của sản phẩm, hàng hoá trong nước với nước ngoài trong thời gian hội nhập WTO một năm qua để đặt vấn đề cần đưa ra những thiết chế chặt hơn trong quản lý, nâng cao chất lượng các sản phẩm hàng hóa của các doanh nghiệp Việt Nam. Các ý kiến đều thống nhất đánh giá các biện pháp quản lý chất lượng hiện nay như chứng nhận chất lượng theo tiêu chuẩn còn quá ít, thiếu so với số các đối tượng sản phẩm cần kiểm soát. Đặc biệt, việc chứng nhận tự nguyện mới chỉ áp dụng đối với tiêu chuẩn Việt Nam, chưa áp dụng với tiêu chuẩn nước ngoài. Tương tự, cơ chế kiểm tra hàng hóa xuất nhập khẩu thời gian qua là phương thức kiểm tra theo lô, làm hạn chế việc thông quan hàng hóa cả về thời gian và chi phí kiểm tra. Thậm chí, có ý kiến đề nghị khuyến khích áp dụng hình thức kiểm tra hàng hoá nhập khẩu ngay tại nơi sản xuất ở nước ngoài để phòng ngừa rủi ro cho người sử dụng ngay trong sản xuất.

Liên quan đến việc xác định nhóm hàng hoá, sản phẩm nào được quản lý bằng dự luật, khá nhiều ý kiến tán thành việc quản lý nhà nước về chất lượng chỉ nên tập trung vào việc đảm bảo an toàn cho con người, an toàn tài sản và bảo vệ động vật, thực vật, môi trường; các vấn đề khác về chất lượng sẽ do quan hệ cung - cầu trên thị trường điều tiết theo quan hệ giá cả, nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng. Việc phân nhóm sản phẩm, hàng hoá theo khả năng gây mất an toàn là cần thiết.

Nhiều ý kiến tán đồng với quy định một cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm trước Chính phủ quản lý Nhà nước về chất lượng sản phẩm hàng hóa trong phạm vi toàn quốc.

Trong buổi sáng, Quốc hội cũng đã nghe báo cáo tiếp thu, giải trình và thảo luận về dự Luật Hóa chất. Các ý kiến tập trung làm rõ cơ chế đảm bảo an toàn trong hoạt động hoá chất, coi hoạt động này tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, gây mất an toàn nên phải được đặc biệt quan tâm. Trên cơ sở đó, dự luật cần quy định bổ sung các hành vi bị cấm, như che giấu hoặc cung cấp thông tin sai lệch về đặc tính nguy hiểm của hoá chất; cấm sử dụng một số hóa chất độc hại trong sản xuất nông nghiệp, bảo quản, chế biến thực phẩm hoặc trong sản xuất thuốc chữa bệnh.

Một số ý kiến cho rằng hoạt động hoá chất liên quan chặt chẽ đến rất nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội và còn được điều chỉnh bởi nhiều luật khác như pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp, thương mại, bảo vệ môi trường... Vì vậy, các quy định của Luật Hóa chất cần có sự thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành nhằm tạo lập một hành lang pháp lý đồng bộ đối với hoạt động hoá chất và phát triển công nghiệp hoá chất. Cũng có ý kiến khác đề nghị Luật Hoá chất cần có những quy định cụ thể để nâng cao hiệu lực, tính khả thi và giảm bớt các văn bản dưới luật./.